Notenschrift

Notenbalk

De notenbalk bestaat uit vier lijnen, van onder naar boven genummerd Het aantal van vier lijnen voldoet meestal, is genoeg voor de gebruikelijk omvang (= ambitus) van de gregoriaanse stukken. (Bij grotere ambitus worden vaak de sleutels verplaatst.) Het gregoriaans kent wèl maar weinig hulplijnen. Geschiedenis van de notatie:

1. van niet-genoteerd (mondelinge overlevering)
2. de neumen ‘in campo aperto’ (in het vrije veld) genoteerd
3. op een ‘droge’ lijn
4. op één gekleurde lijn.
5. op steeds meer lijnen
6. naar vier lijnen

Sleutels

Twee sleutels: do-sleutel en fa-sleutel. Ze staan net boven een halve toonsafstand. (Do boven si, fa boven mi) Bij hoger gelegen stukken staat de sleutel lager en andersom.

Voortekens

Het gregoriaans kent slechts de verlaging, de mol (si wordt sa), en het herstellingsteken (sa wordt si). De mol geldt tot een herstellingsteken of een deelstreep of een volgend woord en kan alleen bij de si voorkomen.

Custos

De custos (gids; van het woord is het nederlandse woord koster afgeleid) is een heel klein nootje (spieknootje) en staat aan het einde van de notenbalk en geeft aan waarmee de volgende notenbalk begint of staat net voor een sleutelverplaatsing en geeft dan ook de eerstvolgende noot aan. Hij wordt nooit gezongen.

Deelstrepen

Het gregoriaans kent geen maatstrepen maar deelstrepen. Er zijn vier soorten:

1. kwartstreep - onderscheidt een muzikaal deel en/of een woorddeel
2. halve streep - onderscheidt een zinsdeel
3. hele streep - onderscheidt een zin of een belangrijk deel van een zin
4. dubbele streep - aan het slot of bij wisseling van koorgroep

Een boogje over de streep geeft aan dat de streep minder belangrijk is of onjuist. Een komma is een kwartstreep.

Sterretje

Bij een enkele ster valt een koorgroep bij een solist (voorzanger) of bij een andere koorgroep. (Bij psalmodie (= het zingen van psalmverzen) kan het sterretje de rustperiode tussen de halfverzen aangeven)

Flexa

De flexa geeft in de tekst aan waar men een grote secunde of een kleine terts omlaag zingt.

Lees verder...